BY: Wioletta Głódkowska

ADHD / Historia ADHD

Historia ADHD

Wiele osób zapewne zastanawia się skąd wzięło się to zaburzenie. Zdarza się, że starsi wiekiem pedagodzy, nauczyciele poddają w wątpliwość istnienie zespołu nadpobudliwości, widzą problem ADHD jako nieodłącznie związany z obecnymi czasami i szybkim tempem życia. Warto zatem zadać sobie pytanie czy ADHD istniało kiedyś? Wygląda na to, że raczej nie da się ustalić kiedy wszystko się zaczęło. Z pewnością jednak zespół nadpobudliwości towarzyszy nam ludziom, od kiedy jesteśmy w stanie opisywać przeszłość. Już w literaturze XVII wieku filozof – John Locke wspomina o uczniach, którzy jak pisze „ starają się tak jak to możliwe ale nie są w stanie powstrzymać umysłu od błądzenia po manowcach” (Amen, 2010).

Początki ADHD - Historia zaburzenia

Historia dostrzegania objawów ADHD

Historia dostrzegania objawów i leczenia zaczęła się prawdopodobnie na przełomie XIX i XX wieku. W roku 1904 w prestiżowym czasopiśmie medycznym ”Lancet” opublikowano humorystyczny wierszyk zatytułowany: „Filip Wiercipięta”:

„Czy może nasz Filip, pytam się,
W gentelmena małego zmienić się?
Czy potrafi on za stołem
Spokojnie posiedzieć z mozołem?
Tata Filipa go sztorcuje
Mama załamana go obserwuje…”

Publikacja ta wydaje się być pierwszą próbą zauważenia problemu ADHD w literaturze medycznej (Hallowell i Ratey).

Pionierzy diagnozy ADHD

George Frederic Still, psychiatra żyjący na początku XX wieku opisał w 1902 grupę 20 dzieci, którym nadał etykietę „moralnie ułomnych” (Amen., 2010). Dzieci były nadmiernie pobudzone emocjonalnie, złośliwe, buntownicze i nie umiały się uspokoić. Na trzech chłopców przypadała jedna dziewczynka. Still zauważył, że dzieci te pochodziły z „wystarczająco dobrych” rodzin, wysunął zatem przypuszczenie, iż być może dziedziczą one skłonność do moralnego zepsucia, a przyczyna ich zachowań tkwi w biologii mózgu. (Hallowell i Ratey, 1994)

Potwierdzenie tej odważnej tezy nastąpiło wiele dekad później, kiedy to William James, wybitny psycholog amerykański dostrzegł powiązania między dysfunkcją systemu hamowania, moralnej kontroli i długotrwałej uwagi. James próbował odważnie wyjaśniać ten związek defektem neurobiologicznym. Badacz rozważał i dyskutował związek powyższych problemów z brakiem połączeń w obrębie kory mózgowej, w wyniku czego intelekt był niejako oddzielony od „woli” oraz zachowań społecznych. (Hallowell i Ratey, 1994)

Następnym przełomowym momentem w wyjaśnieniu nadpobudliwości były prace Kahna i Cohena z 1934 roku, którzy obserwując dzieci po epidemii grypy, u których rozwinęło się zapalenie mózgu, zauważyli, że u niektórych z nich wystąpiły objawy zaburzenia uwagi, kontroli impulsów oraz regulacji aktywności. Objawy te przypominały główne dysfunkcje dzieci z ADHD. W wyniku tych badań opisano związek między organicznym uszkodzeniem mózgu a objawami ADHD (Hallowell i Ratey, 1994).

Eksperymenty na zwierzętach

Eksperymenty (budzące etyczną wątpliwość), przeprowadzone na zwierzętach stanowiły dodatkowe dowody na potwierdzenie hipotezy mówiącej o związku uszkodzeń mózgu z objawami ADHD. W badaniach tych zdrowe szympansy wykonywały pewne testy, następnie uszkadzano im czołowe obszary mózgu i powtarzano testy. Zachowanie zwierząt przypominało zachowanie dzieci z ADHD. Były one nadruchliwe, bardziej impulsywne i traciły zdolność do skupienia i utrzymania uwagi. Miały też problemy w zachowaniach społecznych, trudności w hamowaniu zachowań i opóźnianiu reakcji (Barkley, 2000)

Pierwsze leki na ADHD

W tym samym czasie Charles Bradley wykazał pozytywne działanie leku psychostymulującego Benzedryny na dzieci z objawami nadpobudliwości (Hallowell i Ratey, 1994). Niedługo potem zaburzenie u dzieci przejawiających powyższe objawy, zaczęto określać mianem zespołu minimalnego uszkodzenia mózgu MBD (ang. minimal brain dysfunction), stosowano też nazwę : minimalna dysfunkcja mózgu (Amen, 2010). Dzieci dotknięte MBD leczono skutecznie Ritalinem i Cylertem (Hallowell i Ratey, 1994).

I am text block. Click edit button to change this text. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

ADHD znalazło się na stałe w terminologii psychiatrycznej od 1952 roku, gdy został po raz pierwszy wydany Podręcznik Diagnostyczno – Statystyczny DSM (ang. Diagnostic and Statistical Manual) (Amen, 2010).

Autor: Wioletta Głódkowska

Bibliografia:

1. Amen, D. G. (2010). Z ADHD można wygrać. Łódź: Wydawnictwo „Medium”.

2. American Psychiatric Association, Arlington, VA, Kryteria Diagnostyczne według DSM – IV-TR, wydanie polskie pod redakcją Jacek Wciórka

3. Barkley, R.A. (1990). Attention Deficit Hyperactivity Disorder. New York: Guilford Press.

4. Barkley, R.A. (1997). Behavioral inhibition, sustained attention and executive functions: constructing a unifying theory of ADHD. Psychol Bull a unifying theory of ADHD. Psychol Bull 21:65–94

5. arkley, R.A. (2000). Taking Charge of ADHD. The Complete, Authoritative Guide for Parents

7. The Guilford Press. A Division of Guilford Publications, Inc.

8. Braaten, E. i Rosen L. (2000) Self-Regulation of Affect in Attention Deficit-Hyperactivity Disorder (ADHD) and Non-ADHD Boys: Differences in Empathic Responding. Journal of Consulting and Clinical Psychology, Vol. 68. No. 2. 313-321.

9. Hallowell, E., Rattey., J. J. (1994). W swiecie ADHD. Nadpobudliwość psychoruchowa z zaburzeniami uwagi u dzieci i dorosłych. Poznań: Wydanictwo ” Media Rodzina”.

10. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD – 10.(1993). Badawcze kryteria diagnostyczne, Istytut Psychiatrii i Neurologii ( 1998).

Dodaj komentarz